Overal en altijd: de e-coach - 25-06-2009

Snel en doeltreffend: een coach die met je mailt. In de VS heeft iedereen er al een, hier is de e-coach ook in opmars.
Ze bladert er zo nu en dan in terug. Een beetje zoals in een dagboek. Maar dan anders: dit dagboek schreef terug. Het document dat nog regelmatig bij Charlotte Meynen (34) op haar computerscherm staat, is een dialoog met haar loopbaancoach.

Het is nu een maand geleden, maar van de vragen die de coach stelde, de antwoorden die Meynen daarop gaf en de feedback die ze kreeg, is geen letter verloren gegaan. Al het contact verliep immers via e-mail: Meynen had een e-coach. 

In een week weer op de rit
De afgelopen paar jaar woonde Meynen met haar gezin in het buitenland en had ze geen baan. Voor die tijd werkte ze als re-integratiedeskundige en jobcoach. Onlangs keerde het gezin terug naar Nederland en wilde Meynen weer aan het werk. Maar wat ze wilde en waar ze nu eigenlijk goed in was, wist ze niet. Vroeger had ze al een coach gehad die ze om de twee weken ontmoette. 'Als ik na afloop wegliep, dacht ik vaak 'verrek, dat had ik nog willen zeggen', zegt Meynen: 'Maar na een week was ik datgene weer vergeten, dat schoot niet op.'  

Vastbesloten sneller vorderingen te maken, koos Meynen nu voor een online coachingstraject van een week. Een week waarin ze iedere dag - vaak meerdere keren - via e-mail contact met haar e-coach had. 'Intensief, maar dat vond ik fijn: we kwamen sneller to the point.' 

Zo liep Meynen jaren rond met de gedachte dat ze misschien journalist wilde worden. Maar toen haar coach haar vroeg op te schrijven waarom, bleek dat idee vooral ingegeven door haar omgeving: veel oud-klasgenoten waren in de journalistiek terechtgekomen. Door haar uitleg zwart op wit te zien, kon ze afstand van dat idee nemen. Meynen kreeg binnen drie dagen antwoord op een vraag waarmee ze al vijftien jaar rondliep.  

De snelkookcoach
Het 'snelkookpaneffect' van e-coaching, noemt haar coach Mirjam Windrich het. E-coaching is volgens haar een sterk geconcentreerde vorm van begeleiding: 'Je wordt niet afgeleid door anderen en je hebt iedere dag contact met je coach.' E-coaching is een afgeleide van therapie via internet. Eind jaren negentig ontwikkelde de afdeling Klinische Psychologie van de Universiteit van Amsterdam Interapy: psychotherapeutische behandelingen voor bijvoorbeeld depressie, angstaanvallen en burn-out via internet. 

Klik voor vergroting
Vaste modules
Uit onderzoek is bekend dat er op de lange termijn minstens even goede resultaten mee worden bereikt als met face to face-behandelingen. Patiënten krijgen door het schrijven inzicht in hun problemen, het zelfwerkzame karakter vergroot hun competentiegevoel en het gebruik van vaste internetmodules zorgt voor duidelijkheid en heldere structuur. Slechts een aantal blijkt het persoonlijk contact te missen. De aanpak van e-coaching lijkt op die van de succesvol bewezen e-therapie, maar wetenschappelijk aangetoond is dat niet.   

Windrich, auteur van Het succes van online coaching, werkt sinds tweeënhalf jaar via e-mail met cliënten met uiteenlopende problemen, zowel op het privévlak als werkgerelateerd. Afhankelijk van de vraag duurt een coachingstraject bij haar een, drie of vijf weken. De kracht ligt volgens Windrich in de schriftelijke werkwijze: 'Door problemen onder woorden te brengen en op te schrijven, kun je je gedachten direct structureren. Alleen dat werkt al verhelderend.' 

E-coaching is in Nederland relatief nieuw en wordt pas sinds een jaar of drie door een klein groepje coaches en bureaus aangeboden. In de Verenigde Staten en Australië is het fenomeen ingeburgerd. Dat komt doordat het zo praktisch is: afspraken maken is niet nodig: iedereen blijft zitten waar 'ie zit en wie iets wil vragen of zeggen, stuurt een mailtje. Een vrije middag hoef je er niet voor op te nemen, dus hoef je je ook niet bij de baas te verantwoorden. En hoewel de geografische afstanden hier minder groot zijn dan in de VS, blijft reistijd altijd zonde van je tijd. 

Klik voor vergroting
Lekker coachen vanaf de Bahama's
Dat was precies waar internet-projectmanager Bettina (34)toch al niet genoeg van had: tijd. Een half jaar geleden zocht ze een loopbaancoach om prioriteiten te leren stellen. 
Bettina (die niet met haar achternaam in het blad wil): 'Ik volg cursussen, sport veel en wil ook tijd overhouden voor vrienden.' Gedurende tweeënhalve week nam ze een e-coach in de arm. 'Ideaal: ik kon aan de opdrachten werken wanneer het mij uitkwam: 's avonds, 's ochtends of in het weekend.' E-coaching is niet alleen flexibel wat betreft tijdstip, het is ook niet plaatsgebonden. 'Internet kent geen grenzen', zegt Windrich, die Nederlanders coacht in Kenia, Griekenland, België en Portugal. Ook leidt ze anderen op tot online coach: 'Een van hen coacht nu expats over de hele wereld, gewoon vanuit haar strandhuis op de Bahama's.' 

Bettina vond het ook belangrijk dat het traject niet steeds werd onderbroken. Eens in de twee weken, of eens per maand afspreken is bij een normale coachingsovereenkomst niet ongebruikelijk 'Dan zit je er net lekker in: is het uur voorbij. Moet je weken wachten voor je verder kunt.' Ook psychotherapeut Bart Hisschemöller van Immidiate Coaching merkt de voordelen van real time coaching: 'Je kunt de cliënt meteen bijsturen wanneer er iets mis gaat.' Zoals laatst, bij zijn cliënt die sinds kort een leidinggevende functie heeft en moeite heeft zijn oude collega's aan te sturen: 'Hij had 's ochtends een moeilijk gesprek met een medewerker. 's Middags mailde hij me erover, waarna ik hem direct kon vertellen waar het mis was gegaan.' Volgens de auteur van Hallo. Ik ben uw e-coach kon hij zo zijn cliënt voor erger behoeden: 'Anders was hij dezelfde fout blijven maken en had hij nog meer brokken gemaakt.'  

Tussen de regels door lezen
Gaat er niet belangrijke informatie verloren, door coachen op afstand? Gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal kun je niet in een mailtje vertalen. 'Klopt, maar die non-verbale signalen kun je ook verkeerd interpreteren', zegt Windrich: 'Zit iemand met zijn vinger in zijn neus, dan kan ik dat opvatten als teken van verveling, terwijl diegene misschien jeuk heeft.' Een goede coach kan volgens haar 'tussen de regels door' lezen - letterlijk - en ook de manier waarop iemand schrijft, formuleringen, woordgebruik en toon interpreteren. Windrich: 'Ik merk snel waarover iemand enthousiast is. Soms schrijft iemand over z'n werk steeds heel vlak, maar vraag ik diegene wat hij of zij in het weekend graag doet, en de toon verandert of er wordt opeens flink uitgeweid, dan zegt dat veel.' 

Klik voor vergroting
Huilen op de sofa
Martine Stam is psycholoog en hoofd coaching bij Minddistrict, een organisatie die zowel online coaching als therapie aanbiedt. 'Uit iemands schrijfstijl kan ik opmaken hoe diegene naar de wereld kijkt.' Taalgebruik, stijl, wat wordt gezegd, maar ook wat verhuld blijft, zijn volgens haar extra aanwijzingen voor de oplettende coach. Daarvoor is geen oogcontact nodig, aldus de e-coaches. Een ontmoeting zou zelfs de aandacht kunnen afleiden - een rare sfeer in het kantoor, een oncomfortabele bank, een fronsende coach: allemaal ruis. 'Ik ben vrij gevoelig voor wat anderen van me vinden', zegt Meynen: 'Bij mijn eerste coach dacht ik vaak "Wat vindt zij eigenlijk van me?"' 

Kunnen alle sofa's nu in de ramsj? Maakt e-coaching een eind het 'goede gesprek'? Soms is een face to face gesprek wel belangrijk, meent Stam. Zoals ze laatst bij een vrouwelijke cliënt merkte: 'Een dertiger, zeer geslaagd, met een goede functie en genoeg waardering. Toch was ze ontevreden over haar prestaties.' Tijdens de coaching kreeg Stam het gevoel dat er meer met haar cliënt aan de hand was. 'Ze bleek lusteloos en begon zich terug te trekken uit haar sociale leven. Dat neigde naar depressieve klachten.' Stam heeft haar gebeld, ontmoet en vervolgens een goede psychotherapeut aangeraden. 

Niet op tijd opdrachten insturen, paniekerige e-mailtjes, afwijkende bijzinnen: signalen waarop Stam let en waaraan ze afmeet of de coachmethode passend is. Hisschemöller begeleidt met een collega zo'n dertig cliënten via e-mail. Ook hij kijkt soms zijn cliënten liever in de ogen. 'Als ze daar zelf om vragen, of wanneer ik merk dat er diepere persoonlijke problemen spelen.' Die oplossen vraagt vaak om een ander soort relatie dan die van e-coach en cliënt. 'Als iemand begint te huilen, wil ik daar wel bij zijn.'  

tekst Willemijn Kruijssen en Lorain O'Mahoney  illustraties Tim Enthoven