Afgelopen week was er bij de VPRO een mooie documentaire te zien over mensen met een burnout. Twee mannen en een vrouw vertelden hun verhaal: over hoe ze eigenlijk niet in de gaten hadden hoe hard ze werkten, hoe ze roofbouw op zichzelf pleegden, hoe zelfs bepaalde functies uitvielen en hoe lang het duurde of nog duurt voordat ze hersteld zijn. Jonge mensen in de kracht van hun leven die een tijd als gebroken en uitgerangeerd hun dagen slijten.

Natuurlijk kwamen er ook wetenschappers aan het woord met wel de meest opmerkelijke uitspraak in die uitzending, namelijk dat de wetenschap nog niet weet wat burnout is, en dat het het dus op z'n minst een beetje raar is dat sommige mensen weten hoe ze er iets aan kunnen doen. Die wetenschappers toch! Maar laten we niet onze energie verspillen aan slim willen zijn en met een redenering deze arrogantie een slag toebrengen.

Je kunt beter denken: ah, zij weten het nog niet, dus nu kunnen we er nog het onze van denken! Zonder uit te willen zijn op een algemeen geldende, goed onderbouwde uitspraak over burnout die dus voor iedereen die daar last van heeft moet gelden. Want ook hier gaat het om het individuele verhaal. Drie werelden van verschil, zowel op het gebied van werk, inspanning, ervaring, klachten, tijdsduur, ga zo maar door.

Of de wetenschappers de volgende suggestie kunnen onderzoeken is de vraag, maar misschien is het voor mensen die al een beetje moe beginnen te worden van te hard werken wel een idee. Ga eens even iets anders doen. Wat opvalt in alle burnoutverhalen is dat mensen nog maar een ding doen. Werken. Waar is de liefde, waar is het vermaak? Waar is de verveling? Alle cellen gaan nog maar over een ding: moeten werken. En omdat we ook allemaal wel weten dat je van werken niet ongezond moe hoeft te worden is er dus iets anders aan de hand. Het is monomaan bezig zijn dat ziek maakt. Het gezonde leven moet gevoed worden met loze uren, met seks, met alleen zijn, met teuten met de buurkinderen, met geoudehoer aan de kassa, met stomme tv, met buitenlucht en beweging.

Anders heb je geen leven.